Ruhsal Hastalıklarda İyileşme: Kavram Analizi

İyileşme kavramı farklı disiplinler tarafından kullanılan bir kavramdır. Ruh sağlığı alanında iyileşme için farklı tanımlara rastlanmaktadır. Ruhsal hastalığa sahip her birey için anlamı farklı olan iyileşmenin evrensel bir tanımı yoktur. Bireyin kendisi, ailesi, sağlık profesyoneli ve klinik açıdan bakıldığında birden fazla iyileşme anlayışı olduğu görülmektedir. Sağlık profesyonellerinin ruhsal hastalığa sahip bireye özgü, iyileşme tanımının üzerine inşa edilen uygulanabilir, somut müdahaleleri yapılandırabilmesi için iyileşme kavramının netleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı ruhsal hastalıklarda iyileşme kavramının analizini yapmaktır. İyileşme kavramı Walker and Avant’ın kavram analizi yöntemi ile incelenmiştir. Literatür incelemesi; Mayıs- Eylül 2018 tarihleri arasında Pubmed, Science Direct, Ovid ve Google Akademik veri tabanlarında “iyileşme, iyi olma, şifa bulma, iyilik hali, hastalıktan kurtulma, salah, sağlık bulma, ruhsal hastalık, kavram analizi, recovery, healing, wellness, mental health, concept analysis” anahtar kelimeleri ile yapılmış ve kavram analizi için uygun 5 Türkçe, 18 İngilizce makale, 2 kitap, Türk Dil Kurumu sözlüğü ve Oxford ingilizce sözlük incelenmiştir. Walker and Avant’ın kavram analizi yöntemine uygun olarak yapılan analizin ilk adımında kavram ’iyileşme’ olarak seçilmiş, ikinci adımında analizin amacına yer verilmiştir. Üçüncü adımda kavramının sözlük tanımı ve diğer kullanım alanlarındaki farklı tanımları incelenmiştir. Dördüncü adımda kavramın tanımlayıcı özellikleri; bireysellik, umut, anlam bulma, ilişki, destek, güçlenme olarak belirlenmiştir. Beşinci ve altıncı adımda kavram tanımlayıcı özellikler doğrultusunda model, sınırda ve karşıt vakalarda tartışılmıştır. Yedinci adımda kavramın ortaya çıkmasını sağlayan hazırlayıcı faktörler güven, kabul, saygı, insan hakları, kültür ve iyileşme programları; iyileşme oluştuktan sonra ortaya çıkan özellikler iç-görü, baş etme, sorumluluk ve işlevsellik olarak belirlenmiştir. Son adımda iyileşmenin değerlendirildiği farklı ölçüm araçları sunulmuştur. Ruhsal hastalıklarda iyileşme kavramının kavram analizi yöntemiyle ayrıntılı bir şekilde incelenmesinin, iyileşme kavramının netleştirilmesine ve ruh sağlığı alanında iyileşme odaklı hizmetlerin sunumuna katkı sağlayacağı düşünülmektedir.