Analiza i ocena regulacji uszczelniających w zakresie podatku od towarów i usług wdrożonych na przestrzeni ostatnich lat

W artykule dokonano analizy efektywności fiskalnej podatku od towarów i usług na tle rozwiązań uszczelniających wprowadzonych w ostatnich latach. Podatek ten nie tylko stanowi najistotniejsze źródło dochodów budżetu państwa, ale jest też daniną najbardziej narażoną na działania związane z unikaniem lub uchylaniem się od opodatkowania. Po zidentyfikowaniu czynników determinujących wydajność fiskalną, w tym właściwości podatku VAT, omówiono zmiany uszczelniające w zakresie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, takie jak: klauzula ogólna nadużycia prawa, pakiet paliwowy, zmiany dotyczące mechanizmu odwróconego obciążenia, ograniczenie uprawnień do szybszego zwrotu podatku, wprowadzenie systemu STIR, ustanowienia mechanizmu podzielonej płatności, kasy online czy centralna baza podatników VAT. W części analitycznej artykułu została przeprowadzona ocena wpływu wprowadzonych rozwiązań na wzrost dochodów państwowych z tytułu tego podatku. Analizy dokonano z uwzględnieniem: budżetowej roli podatku od towarów i usług, zmienności wpływów podatkowych w zależności od fluktuacji PKB, zmian w luce podatkowej z tytułu VAT, fluktuacji luki podatkowej w zależności od PKB, zmienności bazy podatkowej w podatku VAT jako jej udziału w PKB, znaczenia wprowadzonych zmian legislacyjnych dla efektywności organów administracji skarbowej w zakresie egzekucji zaległości fiskalnych, wpływu zastosowanych rozwiązań na koszty podatkowe organów fiskalnych, korelacji działań uszczelniających i wpływów podatkowych z tytułu VAT, jak również znaczenia informatyzacji rozliczeń podatkowych dla kosztów obliczenia i poboru podatku. Przeprowadzona analiza doprowadziła do wniosku, że działania uszczelniające wdrożone w ostatnich latach nie stanowiły wyłącznej przyczyny zwiększonych wpływów budżetowych w zakresie podatku VAT. Jako pozostałe, istotne przyczyny należy wskazać w szczególności zmiany w strukturze bazy podatkowej oraz ogólną poprawę koniunktury gospodarczej.