Zayıf Kumtaşı Biriminde Açılan Bir Şevin Deterministik ve Güvenilirlik Analizleri ile İncelenmesi

Bu makalede zayıf kayada açılan şevlerinin güvenilirliğinin incelenmesi ve kaya şevi tasarımlarına ışık tutulması amaçlanmıştır. Bunun için bir otoyol güzergâhında, Trakya Formasyonunda açılmış bir yarma şevi deterministik ve güvenilirlik analizleri ile incelenmiştir. İncelenen otoyol şevinin olası kaymasının proje kapsamında yapılan mühendislik jeolojisi ve kaya mekaniği verilerine dayalı olarak kama şeklinde gelişeceği varsayımı ile farklı örselenme durumları için Hoek-Brown ve Mohr-Coulomb kırılma kriterleri ile Janbu ve Genelleştirilmiş Limit Denge Yöntemi kullanılarak deterministik duraylılık analizleri gerçekleştirilmiştir. Güvenilirlik analizlerinde ise dikkate alınan olası kayma kaması için Birinci Mertebe Güvenilirlik Yöntemi, Birinci Mertebe İkinci Moment Yöntemi ve Monte Carlo Simülasyonu ile duraylılık analizleri yapılmıştır. Python programlama dili ile geliştirilen bir algoritma aracılığıyla gerçekleştirilen bu analizler kapsamında kullanılan olasılık ve güvenilirlik fonksiyonları açık kaynaklı OpenTURNS kütüphanesinden alınmıştır. Dikkate alınan kaya şevinin güvenilirlik değerlendirmesi için kayma dayanımı parametreleri, çatlak suyu derinlik oranı ve yatay deprem ivmesi stokastik değişkenler olarak dikkate alınmıştır. Kayma dayanımı parametrelerinin olasılıksal özellikleri, Trakya Formasyonuna ait saha ve laboratuvar verilerine dayalı olarak elde edilmiştir. Yapılan deterministik analizler, kaya kütle özelliklerinin ve hesaplama yaklaşımlarının şev duraylılığı üzerinde belirleyici etkilere sahip olduğunu göstermiştir. Yapılan olasılıksal duraylılık analizleri, göçme olasılığı veya güvenilirlik indeksi gibi tasarım ve değerlendirme amaçları için gerekli sonuçları sağlamıştır.