Գորբաչովյան վերակառուցումը և ազգային հարցը

Կազմավորման առաջին տարիներին ազգային հարցը Խորհրդային Միությունում քաղաքական առաջնահերթությունների թվին չէր պատկանում։ Ճիշտ է, ԽՍՀՄ տարբեր ժողովուրդների շրջանում խորհրդային քաղաքականությունը նպաստեց ազգային ինքնության զարգացմանը, այդուհանդերձ, բրեժնևյան կառավարման տարիներին խոսվում էր նոր տիպի պատմական հանրույթի՝ «խորհրդային ժողովրդի» կայացման մասին։ Սակայն վերակառուցման տարիներին ազգային խնդիրները սրվել են՝ դառնալով պետական անկայունության հիմնական գործոններից մեկը։ Ֆերգանայի և Օշի բախումները, վրաց-աբխազական ու ղարաբաղյան հակամարտությունները, ինչպես նաև Բալթյան երկրներում և Ղրիմում տեղի ունեցած ազգային-ազատագրական շարժումները վկայում էին խորհրդային տարիներին կուտակված հիմնախնդիրների մասին։ Խորհրդային Միության ազգային քաղաքականության անարդյունավետությունը և Գորբաչովի՝ այս հարցում հստակ հայեցակարգ չունենալը նպաստեցին կայսրության փլուզման արագացմանը՝ ազգային հարցը դարձնելով ԽՍՀՄ-ի կործանման առանցքային գործոններից մեկը։