Institucionalni kontekst i generacijske podele među Bošnjacima

Istraživanje analizira generacijske podele u vrednosnim orijentacijama i političkim preferencijama među Bošnjacima u tri post-jugoslovenske države (Bosna i Hercegovina, Srbija, Crna Gora). Cilj je da se utvrdi da li kontekstualni faktori (institucionalni status, etnopolitička mobilizacija) utiču na snagu i manifestaciju generacijskih razlika. Na uzorku od 800 ispitanika, primenom PAPI metode tokom 2022. godine, testirane su hipoteze o uticaju formativnih iskustava (SFRJ, tranziciona i post-ratna generacija) na religioznost, autoritarni tradicionalizam, ekonomske orijentacije i političke preferencije. Rezultati pokazuju da kontekstualni faktori imaju snažniji uticaj od same generacijske pripadnosti. Država objašnjava 7,7% varijanse religioznosti, dok generacija objašnjava 3,4%. U Bosni i Hercegovini Bošnjaci pokazuju najizraženije generacijske podele, uz paradoks gde je post-ratna generacija najreligioznija ali istovremeno preferira građansko-sekularne partije. U Srbiji je uočena generacijska homogenost koja je neutralizovana reaktivnim etnicitetom. Crna Gora predstavlja najkompleksniju konstelaciju gde se generacijske podele preklapaju sa identitetsko-nominacijskom podelom (Bošnjak/Musliman). Nalazi potvrđuju Mannheimovu teoriju formativnih iskustava u Crnoj Gori, delimično u BiH, ali osporavaju u Srbiji, pokazujući da institucionalni kontekst značajno oblikuje generacijske efekte.