Widzialność niewidocznego: strategie prezentacji reliktów architektury w krajobrazie kulturowym na przykładzie pałacu w Zabrodziu

<ns3:p>Artykuł dotyczy problemu ekspozycji reliktów architektury zachowanych na poziomie terenu, których forma pozostaje trudna do intuicyjnego odczytania. Celem opracowania jest wskazanie ograniczeń standardowych metod prezentacji takich obiektów oraz określenie warunków ich czytelnej i społecznie użytecznej ekspozycji. Metodą badawczą jest analiza porównawcza wybranych realizacji, uzupełniona studium przypadku reliktów dawnego pałacu w Zabrodziu, poprzedzonym badaniami archeologiczno-architektonicznymi oraz analizą kontekstu przestrzennego i społecznego. Wyniki wskazują, że sama ochrona materialnej substancji reliktu nie zapewnia jego zrozumiałości ani trwałego funkcjonowania. Skuteczna ekspozycja wymaga połączenia narracji przestrzennej, narzędzi interpretacyjnych oraz – w określonych warunkach – nadania reliktowi funkcji użytkowej. Wnioski podkreślają konieczność wieloskalowej waloryzacji i poszukiwania świadomych kompromisów między ochroną autentyczności a współczesnym użytkowaniem reliktów w krajobrazie kulturowym.</ns3:p>