Türkiye’de Çocuk ve Ergen Bilişsel Davranışçı Terapi Araştırmaları: Sistematik Bir Derleme Çalışması

Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de Bilişsel Davranışçı Terapi çerçevesinde çocuk ve ergenlere yönelik yapılan çalışmaların sistematik bir şekilde incelenerek bu alandaki eğilimlerin ortaya konmasıdır. Çalışmada, Türkiye’de Bilişsel Davranışçı Terapi temelli çocuk ve ergenlerle yapılan çalışmalar sistematik derleme deseniyle incelenmiştir. Çalışma kapsamında alanyazın taraması en son 14 Temmuz 2023 tarihinde yapılmış olup bu tarihten önceki çalışmalar araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırma kapsamında ulaşılan çalışmalar, çocuk ve ergen Bilişsel Davranışçı Terapi çalışmalarında yıllara göre dağılım, kullanılan araştırma yöntemleri, araştırma yöntemlerinin yıllara göre nasıl bir dağılım gösterdiği, sık kullanılan anahtar kelimeler, Bilişsel Davranışçı Terapi ile birlikte incelenen değişkenler, çalışılan araştırma gruplarının nasıl belirlendiği, tanı odaklı çalışmalar ile tanı içermeyen çalışmaların dağılımı, hangi Bilişsel Davranışçı Terapi kavramlarının daha yoğunlukta çalışıldığı ve müdahale çalışmalarının etkililiğine dair değişkenler esas alınarak incelenmiştir. Ulaşılan yüz on beş çalışmada en büyük çoğunluğu yüksek lisans tezlerinin oluşturduğu, araştırma yöntemi olarak nicel araştırma yöntemlerinin daha sık kullanıldığı, örneklem belirleme yönteminin ağırlıklı olarak seçkisiz örnekleme yöntemi olduğu, örneklem grubu olarak en fazla 12-18 yaş arası ergenlerin çalışmalarda yer aldığı, ebeveyn ve uzman odaklı çalışmaların çok az olduğu ve deneysel çalışmaların büyük oranda etkili olduğu gibi bazı bulgulara ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular alanyazın ışığında tartışılıp gelecek çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur.