Search for a command to run...
Samowola budowlana, jako zjawisko prawne została po raz pierwszy uregulowana w polskim ustawodawstwie na początku XX wieku. Wraz z rozwojem urbanizacji i wzrostem znaczenia ładu przestrzennego, ustawodawca dostrzegł potrzebę kontroli nad procesem inwestycyjnym. W początkowym okresie sprawca samowoli budowlanej ponosił odpowiedzialność karną wyłącznie na gruncie prawa wykroczeniowego, co oznaczało łagodniejszy reżim odpowiedzialności – najczęściej w postaci grzywny lub aresztu. Z czasem, w odpowiedzi na rosnącą skalę nielegalnych inwestycji oraz potrzebę skuteczniejszego egzekwowania prawa, ustawodawca zdecydował się na zaostrzenie sankcji. Samowola budowlana przestała być traktowana wyłącznie, jako wykroczenie – kwalifikowaną ją, po spełnieniu określonych w ustawie wymogów, również jako przestępstwo, stając się nim wyłącznie od 1994 roku. Od 2020 roku samowola budowlana, z uwagi na przyjęcie, iż stanowi ona czyn o stosunkowo niskiej szkodliwości społecznej, jest wykroczeniem. Celem artykułu jest przedstawienie zmian legislacyjnych i ustalenie, czy odpowiedzialność karna za samowolę budowlaną jest uzależniona od uprzedniego wydania decyzji administracyjnej przez organ nadzoru budowlanego. We wnioskach wskazać należy, pomimo zmian w kwalifikacji prawnej czynu, w doktrynie i orzecznictwie utrzymuje się pogląd, że odpowiedzialność karna (obecnie wykroczeniowa) za popełnienie samowoli budowlanej nie jest uzależniona od wydania decyzji administracyjnej. Okoliczności popełnienia samowoli budowlanej mogą być przedmiotem zarówno postępowania administracyjnego, jak i postępowania w sprawie o wykroczenia. Postępowania te są względem siebie autonomiczne. Różnię się sankcjami, jakie ponosi sprawca popełnienia samowoli budowlanej oraz funkcją oddziaływania na określone stany faktyczne.