Arşiv Belgeleri Işığında İstanbul Hamamlarının İşletilmesi ve Kent Ekonomisindeki Yeri

Osmanlı döneminde hamamlar, İstanbul’un mimari dokusunda önemli bir yer tutmuştur. Hamamlar yalnızca toplumsal hayatta üstlendikleri hijyen ve sosyal rolleriyle değil, aynı zamanda vakıflara gelir sağlamak, istihdam yaratmak ve ilgili endüstrileri ve ticaret alanlarını desteklemek yoluyla da kent ekonomisine katkıda bulunmuşlardır. Bu çalışma, Osmanlı Arşivi belgeleri ve hamam defterleri üzerinden Osmanlı döneminde İstanbul hamamlarının işletilmesi ve kent ekonomisindeki yerine ışık tutmayı amaçlamaktadır. Çalışmada, hamamların vakıflar için bir gelir kaynağı olarak önemi, bu binaların işletilmesinde uygulanan kiralama yöntemleri, hamam gediği, muhasebe bütçeleri ve hamam ücretleri, hamamın birçok kişiye istihdam imkânı sağlama konusundaki rolü, ilgili sanayi ve ticaret alanlarına katkıları, hamam sularının ekonomik değeri ve dolaşımı ele alınmaktadır. Çalışma, hamamların kent genelinde yaygın şekilde inşa edilmesinin İstanbul’un ekonomik hayatını önemli ölçüde etkilediğini ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, hamamların vakıflara en yüksek ekonomik getiriyi sağlayan yapılar arasında yer aldığını göstermektedir. Ayrıca vakıf hamamlarının işletmesinde uygulanan çeşitli kiralama usulleri incelenmiş ve bu hamamların mali durumları açıklanmaya çalışılmıştır.