Search for a command to run...
In juli 2025 is in opdracht van Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V. door Antea Group een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor Pompstation Bergambacht, Provincialeweg 1 in Bergambacht (gemeente Krimpenerwaard). Aanleiding voor het onderzoek is het voornemen van Dunea N.V. om het bestaande drinkwater-pompstation uit te breiden. Omdat het huidige bestemmingsplan hier niet in voorziet is een aanpassing van dit bestemmingsplan noodzakelijk. Om dit mogelijk te maken worden er verschillende conditionerende onderzoeken uitgevoerd, waaronder archeologisch onderzoek. Uit dit onderzoek is gebleken dat het projectgebied in de archeoregio Hollands klei – en veengebied ligt. Het landschap is in het Holoceen gevormd door (over)stromingen van rivieren, met als belangrijkste rivier de Lek. Vanaf het neolithicum treedt er veenvorming op, wat wonen op de locatie onaantrekkelijk maakt. Wel is in de directe omgeving van het projectgebied een rivierduin (donk) aanwezig, wat een zeer geschikte locatie bleek om te wonen. Vanaf de vroege middeleeuwen stroomde zuidelijk van het plangebied de Lek, maar de oevers waren op dat moment nog te nat om actief in te wonen. Landbouw was wel mogelijk in de kwelders, maar dat zal slechts beperkt zijn vanwege het kwelderkarakter. Pas vanaf de 13de eeuw werden de oevers bewoonbaar, maar zal vanwege de aanwezigheid van de donk nooit een voorkeurslocatie zijn om te wonen. Wel zijn er mogelijk resten intact die samenhangen met het gebruik van het water. Binnen het projectgebied is de Lekdijk aanwezig. Deze is vanaf de vroege middeleeuwen aangelegd en vanaf de 13de eeuw actief bewoond. Dat is ook het moment waarop de ontginning van het veen plaatsvindt. Deze ontginning heeft gezorgd voor extra landbouwgrond. Na ontwatering en inklinking zijn deze gronden vooral benut als grasland voor veeteelt. Verder blijkt ook dat het projectgebied altijd onbebouwd is geweest. Op de kadastrale minuutkaarten is het plangebied in gebruik als landbouwgrond. Dit blijft tot de jaren 1960 zo. Toen is in het projectgebied het rivierwaterpompstation gerealiseerd. Hiermee is de verwachting op archeologische resten van historische bewoning nihil. Ook is duidelijk geworden dat het buitengebied van Bergambacht lange tijd veenland is geweest, wat vanaf de late middeleeuwen is ontgonnen. Aanvullend is tijdens de aanleg van het pompstation een groot deel van het plangebied verstoord. Een deel van het projectgebied is eerder afgegraven en verstoord voor de aanleg van het bestaande pompstations en daarbij behorende waterbassins. Vervolgonderzoek in deze zone zal geen nieuwe informatie opleveren. Antea Group adviseert om dit deel van het projectgebied vrij te geven voor het aspect archeologie. Nabij het oude riviersysteem van Benschop is een middelhoge verwachting voor neolithische resten van toepassing, tot een diepte van 1,5 tot 2 meter onder maaiveld. Deze verwachting hangt sterk samen met de aanwezigheid van oevers van de rivier en de mate van verstoring. Deze zijn aan de hand van dit bureauonderzoek niet vast te stellen. Een inventariserend veldonderzoek door middel van boringen tot 2,5 meter onder maaiveld kunnen de mate van verstoring vaststellen en duiden of er sprake is van oevervorming. In de omgeving van de donk is een hoge archeologische verwachting vanaf het maaiveld uitgesproken. Deze verwachting heeft vooral betrekking op de late middeleeuwen. Op grote diepte (vanaf 12 meter onder maaiveld) is een hoge verwachting op paleolithische en mesolithische resten uitgesproken. De resten op grote diepte worden niet verstoord door de voorgenomen plannen, maar de resten vanaf het maaiveld worden wel bedreigd. Het is echter niet duidelijk tot hoe diep deze laat middeleeuwse verwachting geldt. Ook is de exacte mate van verstoring niet duidelijk. Om de archeologische verwachting te toetsen en eventueel aan te scherpen adviseert Antea Group een veldonderzoek door middel van boringen tot 2,5 meter onder maaiveld (geplande verstoringsdiepte + buffer) of tot op het veen. Op deze manier kan worden vastgesteld of het gebied nog intact is en of er sprake is van dieper liggende cultuur of vondstlagen. De zone van het projectgebied die aansluit op de dijk kent een hoge verwachting vanaf de vroege middeleeuwen tot en met de late middeleeuwen/nieuwe tijd. De verwachting is verder dat er de nodige fasering in de Lekdijk aanwezig is. Omdat er weinig bekend is over deze indijking is vervolgonderzoek noodzakelijk. In de zone die direct aansluit op de Lekdijk wordt archeologisch vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van inventariserende boringen, tot 3 meter onder maaiveld om vast te stellen of er meerdere fasen in de ontwikkeling van de Lekdijk zijn vast te stellen. Ook kan deze methode vaststellen of er water gerelateerde resten aanwezig kunnen zijn in de bodem. In de overige delen van het plangebied kan worden geconcludeerd dat deze onder natte omstandigheden zijn gevormd. Bewoning en landbouw zijn hier onwaarschijnlijk vanwege het vele veen. In deze delen van het projectgebied worden dan ook geen archeologische resten verwacht. Antea Group adviseert vrijgave voor deze delen van het projectgebied. Dit is een advies. Het nemen van een (selectie)besluit is voorbehouden aan het bevoegd gezag, in deze de gemeente Krimpenerwaard. Ook voor vrijgegeven (delen van) plangebieden bestaat altijd de mogelijkheid dat er tijdens graafwerkzaamheden toch losse sporen en vondsten worden aangetroffen. Het betreft dan vaak kleine sporen of resten die niet door middel van een booronderzoek kunnen worden opgespoord. Op grond van artikel 5.10 van de Erfgoedwet dient zo spoedig mogelijk melding te worden gemaakt van de vondst bij de Minister (de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed: telefoon 033-4217456). Een vondstmelding bij de gemeentelijk of provinciaal archeoloog kan ook. Advies Antea Group: Vrijgave voor het overgrote deel van het plangebied. Lokaal inventariserend veldonderzoek d.m.v. boringen tot 3 meter onder maaiveld in de zone rond de Lekdijk en boringen tot 2,5 meter onder maaiveld in het gebied rondom het Benschopsysteem en de rivierduin. Dit advies is ook opgenomen op de advieskaart in de bijlagen.