Türkiye’de Bir İlk Olarak Müzik ve Deneysel Performansın Varoluşçu Anlayışla Ele Alınışı: Adnan Çoker

Adnan Çoker (1927-2022) Türk resmi üzerine çalışmış olan Türk bir ressam ve akademisyendir. Adnan Çoker yaşamış olduğu toplumun değerlerine ve ruhuna göre hareket edip sanatını var etmiştir. Çoker, 1961 ile 1966 yılları arasında akademide öğrencileriyle denemiş oldukları deneysel performansları, müzik ve varoluşçuluk doğrultusunda toplumun ruhuna göre ișlemiștir. Bu çalışmanın amacı, varoluşçuluk, performans ve müzik ilişkisinin birbirleriyle bağlantılı oluşunu ve Çoker’in öğrencileriyle birlikte farklı disiplinleri performans denemeleri üzerinden nasıl gösterdiklerini ve Türkiye’de bir ilk olarak ne şekilde ele aldıklarını belirlemektir. Bu doğrultuda, nitel araştırmada veri toplama yöntemi olarak görsel ve yazılı envanterler taranmış; içerik analizi yöntemiyle, müzik ve varoluşçuluk kavramlarının performansla ilişkileri incelenmiş ve sanatçının kaynaklarda yer alan kendi ifadeleriyle çalışma desteklenmiştir. Makalenin ilk bölümünde Sartre’ın varoluşçuluk felsefesi, performans ve müzik ilişkisi üzerine durularak sanat üzerindeki bağlantının varlığı ortaya çıkarılmış ve bu kavramların ortak noktalarına değinilerek ilişki kurulmuştur. İkinci bölümünde ise Adnan Çoker’in deneysel performansları üzerine değerlendirme yapılarak müzik ve varoluşçuluk süreci analiz edilmiştir. Bu çalışma sürecinde Çoker’in performansları üzerine varoluşçuluk kavramı ile ilişkilendirilmiş herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu yüzden özgün çalışma niteliği taşıyan makale, literatürdeki bu boşluğu dolduran ve tartışan bir özelliğe sahiptir. Bu çalışma sonunda ise performansın, müziğin ve varoluşçuluğun birbirinden bağımsız olmadığını ve birbirlerini beslediği ortaya konulmuştur; müzik ve varoluşçuluk varlığın ifade edilmesini, performans ise bunun bedene dökülmesini veya görünürlüğünü vurguladığı bir nokta olarak ele alınabileceğini açığa çıkarmıştır.