MEVLANA TÜRBESİ’NİN YURT DIŞI MÜZELERİNDE TESPİT EDİLEBİLEN KARAMANOĞULLARI BEYLİĞİ VE OSMANLI DÖNEMİ ÇİNİLERİ

Türk Çini Sanatı’nın birçok örneği günümüzde dünyanın çeşitli müzelerinde bulunmaktadır. Bu makale, Konya Mevlana Türbesi’ne ait Karamanoğulları ve Osmanlı Dönemi çinilerinin, yurt dışındaki müzelerde tespit edilebilen örneklerini tanıtmayı ve müzelere katılım yollarını vurgulamayı amaçlamaktadır. Türbe, 1274 tarihinde Selçuklu Hükümdarı III. Gıyaseddin Keyhüsrev (1264-1283) zamanında yaptırılmıştır. Yapı, inşa edildiği tarihten itibaren pek çok kez onarım görmüştür. Bu onarımlardan biri, 1396 yılında Karamanoğlu Alaeddin Ali Bey tarafından gerçekleştirilmiştir. Bir başka onarım ise Osmanlı Dönemi’nde, Sultan II. Mustafa'nın zamanında 1698 yılında yapılmıştır. Karamanoğulları döneminde türbenin çiniyle kaplanan kubbesi yenilenmiştir. Türbenin Karamanoğulları Dönemi’nde üretilen renkli sır tekniğindeki çinileri, döneminin üslup özelliklerini yansıtmaktadır. Osmanlı Dönemi çinileri ise 1698 tarihli tamirat sırasında, orijinal tasarıma sadık kalınarak İznik’te yeniden üretilmiştir. Çalışmada Londra’daki Victoria ve Albert Müzesi’nde 3, New York’taki Metropolitan Sanat Müzesi’nde 1, Los Angeles County Sanat Müzesi’nde 3, Paris’teki Louvre Müzesi’nde 1 ve Berlin İslam Sanatları Müzesi’nde 2 olmak üzere toplam 10 parça çini incelenmiştir. Araştırmaya konu olan çiniler, malzeme, ölçü, desen, motif ve renk açısından değerlendirilmiştir. Ayrıca bu çinilerin, müzelere katılım yolları hakkında bilgiler sunulmuştur. Mevlana Türbesi’nin yurt dışındaki örneklerinin varlığına dikkat çekilmesi, kültürel mirasın korunması ve tarihi eserlerin ait oldukları coğrafyada muhafaza edilmesinin vurgulanması açısından çok önemlidir.