Avrupa Yeşil Mutabakatının Türkiye’deki Enerji Yoğun Sanayiler Üzerindeki Etkisinin Değerlendirilmesi: Borsa İstanbul Örneği

Geçtiğimiz yüzyılda dünya nüfusunun dört kattan fazla artması, fosil yakıt temelli imalat sanayisinin hızlı gelişimi ve buna bağlı olarak ortaya çıkan küresel ısınma, çevresel, ekonomik ve toplumsal alanlarda önemli değişimlere yol açmıştır. Küresel ölçekte sera gazı emisyonlarının artışı, ekosistemlerin bozulması ve iklim krizinin derinleşmesi, yalnızca doğal çevreyi değil, ekonomik sürdürülebilirliği ve toplumsal refahı da tehdit eden başlıca unsurlar hâline gelmiştir. Bu olumsuz etkileri azaltmaya yönelik olarak Avrupa Birliği tarafından geliştirilen Avrupa Yeşil Mutabakatı (AYM), düşük karbonlu ve sürdürülebilir bir ekonomik modele geçişi hedefleyen kapsamlı bir politika çerçevesi sunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, AYM uygulamalarının Türkiye’de faaliyet gösteren enerji yoğun sektörlerdeki işletmeler üzerindeki etkilerini analiz etmektir. Araştırma kapsamında, Borsa İstanbul’da işlem gören taş-toprak, ana metal, kimya-ilaç ve metal eşya sektörlerinde yer alan şirketlerin 2013-2024 yılları arasındaki verileri incelenmiştir. Veri seti; kurumsal yönetim derecelendirme puanı, sürdürülebilirlik raporlaması, kârlılık göstergeleri, karbon emisyon şeffaflığı ve modern üretim tekniklerinin uygulanma düzeylerini içermektedir. Analiz sürecinde lojistik regresyon ve panel veri regresyonu yöntemleri kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, AYM gereklilikleri ile kurumsal yönetim derecelendirme puanı, sürdürülebilirlik raporlaması, kârlılık ve karbon emisyon şeffaflığı arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü ilişkiler olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, incelenen şirketlerin söz konusu dönemde karbon emisyon şeffaflık raporlaması, sürdürülebilirlik raporlaması ve kurumsal yönetim derecelendirme puanlarında artış eğilimi gösterdikleri belirlenmiştir. Bu sonuçlar, AYM’nin yalnızca çevresel etkilerin azaltılması açısından değil, aynı zamanda kurumsal şeffaflık, yönetim kalitesi ve rekabet gücü açısından da olumlu etkiler yarattığını göstermektedir.