Arap Dilinde Nahiv İlletleri- İbnü’l-Haşşâb Örneği-

Arap dili gramerinin önemli özelliklerinden biri nahiv illetleridir. Gramer çalışmalarının başlangıcından itibaren nahivciler nahiv illetlerine önem vermiş, bir dil kuralı koyarken bunun illetini yani sebebini de zikretmişlerdir. Gramer çalışmalarının gelişmesiyle, nahivciler yeni ve özgün illetler bulmak için gayret göstermişlerdir. Bu nahivcilerden birisi hicri altıncı asırda yaşamış olan İbnü’l-Haşşâb’tır (ö. 567/1172). O, kaleme aldığı el-Mürtecel fi şerhi’l-Cümel adlı eserinde dil kurallarını açıklarken bunların illetlerini zikretmeye özen göstermiş, yeni illetler keşfetmek için çaba sarf etmiş bunun sonucunda nahivcilerden farklı olarak özgün illetler öne sürmüştür. Bu çalışmanın amacı İbnü’l-Haşşâb’ın eserinde yer verdiği ve özgün olarak ileri sürdüğü illetleri ortaya koyarak onun nahiv illetleri alanındaki çabasını ve konumunu ortaya koymaktır. Çalışmada yöntem olarak el-Mürtecel’deki illetler çıkarılarak analiz edildi. Bu illetler İbnü’l-Haşşâb’ın illet çeşitlerine verdiği örnekler, tercih ettiği illetler ve özgün illetleri şeklinde bölümlere ayırıldı. Sonuç olarak İbnü’l-Haşşâb’n nahiv illetlerine önem verip benimsediği, yeni illetler bulmak için gayret gösterdiği söylenebilir.