Endüstri 5.0'da insan-robot iş birliği: İş gücü planlama optimizasyon modeli

Endüstri 5.0, üretim süreçlerini dijitalleştirmenin yanı sıra insan merkezli, sürdürülebilir ve dayanıklı sistemler kurmayı hedefleyen yeni bir üretim paradigmasıdır. Bu yaklaşım, insan ve robot iş gücünün birlikte çalıştığı hibrit üretim ortamlarını teşvik eden; çalışan memnuniyeti, beceri ve iş yükü dengesine odaklanan bir üretim yaklaşımıdır. Klasik üretim planlama modelleri insan-robot entegrasyonunu karşılamada yetersiz kalmakta; bu durum esnek ve insan merkezli çözümler gerektirmektedir. Bu çalışmada, Endüstri 5.0 prensipleri doğrultusunda iş gücü memnuniyetini ve verimliliğini artırmayı hedefleyen robotlar ve işçiler için çok amaçlı hedef programlama tabanlı görev atama modeli önerilmiştir. Model, işçilerin memnuniyet ve beceri düzeylerini, iş yükü dengesi gereksinimlerini, çalışma saatlerini ve dinlenme sürelerini dikkate alarak robotların ve işçilerin uyum içinde çalışmasını amaçlamaktadır. Ayrıca zaman pencereleri, öncelik ilişkileri ve robot uygunluğu gibi üretim sürecinin gereksinimlerini de ele almaktadır. Model 9 farklı senaryo üzerinde test edilmiş, duyarlılık analizi yapılmış ve DEMATEL yöntemi ile hedef ağırlıkları belirlenerek karar destek yapısı güçlendirilmiştir. 24 çalışan, 96 iş ve 32 iş önceliği içeren senaryolar için optimum sonuçlar elde edilmiş, ancak uygun çözüm süresinde daha büyük problemlerde optimum sonuçlara ulaşılamamıştır. Sonuçlar, modelin insan-robot iş birliğine dayalı üretime yönelik Endüstri 5.0 vizyonuyla uyumlu, uygulanabilir ve etkili bir çözüm sunduğunu göstermektedir. Bu bağlamda, çalışma literatürdeki boşluğu doldurmakta ve gelecekteki araştırmalar için sağlam bir temel oluşturmaktadır.