Şâz Kıraatlerin Tefsir, Fıkıh ve Arap Diline Katkısı: Medârikü’t-Tenzîl Örneği

Kıraat ilminde mütevâtir kıraatler tilâvet bakımından kabul görürken, şâz kıraatler tilâvet kapsamı dışında bırakılmış; ancak bunlar, İslâmî ilimlerin farklı alanlarında önemli bir ilmî veri olarak değerlendirilmiştir. Çalışmamızda “Şâz Kıraatlerin Tefsir, Fıkıh ve Arap Diline Katkısı: Medârikü’t-Tenzîl Örneği” konusunu ele aldık. Bu konunun seçilmesindeki problem İslâmî ilimlerde şâz kıraatlerin işlevi sorunudur. Araştırmanın amacı, eserde şâz kıraatlerin tefsir, fıkıh ve Arap dili bağlamında ele alınışını ortaya koymaktır. Eserde yer alan şâz kıraatler ilk kez çalışmamız vesilesiyle fıkıh ve Arap dilinin etkisi açısından incelenecektir. Makalemiz bu yönüyle özgün bir değer taşımaktadır. İnceleme zikredilen eserdeki şâz kıraatlerle sınırlandırılmıştır. Literatür taraması yapılarak eser tahlil edilmiştir. Bulgular, mütevâtir-şâz kıraatler bağlamında mukayese yöntemiyle incelenmiştir. Bu İnceleme Ebü’l-Berekât Abdullah en-Nesefî’nin (öl. 710/1310) hayatı ile eserindeki şâz kıraatlerin tefsir, fıkıh ve Arap dili alanlarında kullanımlarını ele alan iki ana bölümden oluşmaktadır. Araştırmada Nesefî’nin, şâz kıraatleri bağımsız deliller olarak değil; mütevâtir kıraatleri açıklayan ve destekleyen unsurlar olarak kullandığı tespit edilmiştir.