AVRUPA BİRLİĞİ’NİN LİBERAL ULUSLARARASI DÜZEN İÇERİSİNDEKİ KONUMU: STRATEJİK ORTAKLIKTAN KÜRESEL REKABETE?

Bu çalışma Soğuk Savaş döneminden itibaren liberal uluslararası sistem içinde Avrupa Birliği’nin (A.B.) rolünü ve devletlerarası emperyalist rekabet içindeki konumunu tarihsel bir bakış açısıyla çalışmayı amaçlar. Soğuk Savaş sırasında stratejik ortak olan Avrupa Ekonomik Topluluğu, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) bünyesinde Sovyetler Birliği’ni çevreleme politikasına dahil olurken, Amerika Birleşik Devletleri (A.B.D.) ekonomik olarak güçlü bir Avrupa entegrasyonuna Batı Bloğu’nu da güçlendireceği öngörüsüyle destek vermiştir. Soğuk Savaş’ın sona ermesi bölgesel güçlerin daha özerk politikalar izlemeleri için alan yaratmıştır. A.B. 1993 Maastricht Anlaşması ile Ortak Dış ve Güvenlik Politikası’nı oluşturarak uluslararası politikada siyasi bir aktör olmak için adım atarken, Ekonomik ve Parasal Birlik ile doların hegemonyasına alternatif olma yolunda önemli bir gelişme kaydetmiştir. Ancak 2008 Büyük Duraklama ile birlikte Avrupa entegrasyonu çoklu krize girmiştir. Kuzey ve Güney Avrupa ülkeleri arasındaki sosyo-ekonomik farklılıklar, aşırı sağ ve popülist liderlerin yükselişi entegrasyonun krizini de derinleştirmiş. Bu temel tarihsel gelişmeler göz önünde bulundurulduğunda çalışmanın üç araştırma sorusu vardır. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra uluslararası sistem içinde A.B.’nin rolü ve gücünün niteliğinde ne gibi değişimler ve devamlılıklar gözlemlemek mümkündür? Soğuk Savaş sonrası A.B. sermayesi A.B.D. sermayesi ile emperyalist bir rekabet içinde midir yoksa Soğuk Savaş döneminin devamlılığı niteliğinde sermaye emperyalizminin A.B.D. liderliğinde devam ettiğini iddia etmek olası mıdır? Avrupa sermayesi temsilcileri Transatlantik ilişkiler konusunda ne gibi bir pozisyon geliştirmişlerdir? Çalışmada bulgular üç tarihsel dönem içinde analiz edilecektir: Soğuk Savaş dönemi, Soğuk Savaş Sonrası dönem ve 2008 Büyük Durgunluk sonrası dönem.