Borsadan Fabrikaya: Türkiye’de Reel ve Finansal Sektör Arasindaki Dinamik Etkileşim

Bu çalışmada, 04.05.2015-01.07.2025 dönemi için BIST Sınai Endeksi (XUSIN), reel efektif döviz kuru (REK) ve satınalma yöneticileri endeksi (PMI) değişkenlerinin imalat sanayi üretim endeksi üzerindeki etkisi Bayer ve Hanck (2013) eşbütünleşme testi ve FMOLS, DOLS ve CCR yöntemleri ile araştırılmıştır. Ayrıca uzun dönem bulgularının dinamik yapısını zaman-frekans düzeyinde ortaya koymak amacıyla Wavelet uyum analizi gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda, imalat sanayi endeksi ile açıklayıcı değişkenlerin uzun dönemde birlikte hareket ettiği bulgusuna ulaşılmıştır. FMOLS, DOLS ve CCR tahmincilerinden elde edilen bulgular birbiriyle tutarlıdır ve Türkiye’de imalat sanayi üretiminin finansal piyasalar ile reel sektör beklentilerinden pozitif, döviz kuru hareketlerinden ise negatif yönde etkilendiğini ortaya koymaktadır. Wavelet analizinden elde edilen sonuçlar da bu bulguları desteklemekte; satınalma yöneticileri endeksi ve BIST Sınai Endeksi’nin sanayi üretimiyle güçlü ve pozitif, reel efektif döviz kurunun ise zayıf ve çoğunlukla negatif yönlü bir ilişki içinde olduğunu göstermektedir. Türkiye’de sanayi üretiminin hem finansal göstergelerle (XUSIN) hem de reel sektörün öncü göstergeleriyle (PMI) yüksek düzeyde bağlantılı olduğunu, buna karşılık döviz kuru kanalının sınırlı bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir.