INCLUSIVE EDUCATION AS A RISK FACTOR FOR TEACHER BURNOUT

This article examines inclusive education as a risk factor for teacher burnout and presents research on its prevention. The modern practitioner-teacher faces a lot of problems in the real implementation of inclusive education tasks, which leads to professional burnout. On the basis of the analysis of foreign scientific works the essence, meaning and pedagogical and psychological features of prevention of professional burnout of teachers in the conditions of inclusive education are defined. Stages of professional burnout according to K. Maslach's methodology are identified. Personal qualities of a teacher are considered as conditions for successful implementation of inclusive education. They can contribute to successful work and prevent professional burnout, and on the contrary, aggravate it. Developing these qualities, the teacher creates conditions for the full development of each child, regardless of his/her peculiarities. The techniques reducing and increasing emotional tension for prevention of unfavourable emotional states are recommended. The causes of professional burnout of teachers in inclusive education and negative personal qualities that can contribute to burnout are identified. Also, the model of prevention of professional burnout of teachers in the conditions of inclusive education, aimed at creating favourable conditions in the pedagogical process, increasing the psychological stability of teachers and improving the quality of education for all children is proposed. As a result of the study additional recommendations for the prevention of professional burnout of teachers were identified: development of emotional intelligence; positive thinking techniques; time management; finding a balance between work and personal life. Бұл мақалада инклюзивті білім беру мұғалімнің кәсіби күйзеліс факторы ретінде қарастырылып, оны алдын алу бойынша зерттеулер келтірілген. Қазіргі заманғы педагог инклюзивті білім беру міндеттерін нақты жүзеге асыруда көптеген қиындықтарға тап болады, бұл кәсіби қажуға әкеледі. Шетелдік ғылыми еңбектерді талдау негізінде инклюзивті білім беру жағдайында педагогтардың кәсіби қажуының алдын- алудың мәні, маңызы және педагогикалық-психологиялық ерекшеліктері анықталды. К. Маслач әдістемесі бойынша кәсіби қажу кезеңдері анықталды. Педагогтың жеке қасиеттері инклюзивті білім беруді сәтті жүзеге асырудың шарттары ретінде қарастырылады. Қолайсыз эмоционалды жағдайлардың алдын алу үшін эмоционалды стрессті төмендететін және арттыратын әдістер ұсынылды. Инклюзивті білім берудегі педагогтардың кәсіби қажуының себептері және қажуға ықпал ететін жағымсыз жеке қасиеттер анықталды. Сондай-ақ, педагогикалық үдерісте қолайлы жағдайлар жасауға, педагогтердің психологиялық тұрақтылығын арттыруға және барлық балалар үшін білім беру сапасын арттыруға бағытталған инклюзивті білім беру жағдайында педагогтардың кәсіби қажуының алдын алу моделі ұсынылды. Зерттеу нәтижесінде педагогтардың кәсіби қажуының алдын алу үшін ұсыныстар берілді: эмоционалды интеллектті дамыту; позитивті ойлау әдістері; уақытты басқару; жұмыс пен өмірдің тепе-теңдігін табу. В данной статье инклюзивное образование рассматривается как фактор риска профессионального выгорания учителя, а также приводятся исследования по его профилактике. Современный педагог-практик сталкивается с множеством проблем в реальной реализации задач инклюзивного образования, что приводит к профессиональному выгоранию. На основе анализа зарубежных научных работ определены сущность, значение и педагогико-психологические особенности профилактики профессионального выгорания педагогов в условиях инклюзивного образования. Выделены стадии профессионального выгорания по методике К. Маслач. Личностные качества педагога рассматриваются как условия успешной реализации инклюзивного образования. Они могут способствовать успешной работе и предотвращать профессиональное выгорание, а также, наоборот, усугублять его. Развивая эти качества, педагог создает условия для полноценного развития каждого ребенка, независимо от его особенностей. Рекомендуются приемы, снижающие и повышающие эмоциональное напряжение, для профилактики неблагоприятных эмоциональных состояний. Определены причины профессионального выгорания педагогов в инклюзивном образовании и негативные личностные качества, которые могут способствовать выгоранию. Также предложена модель профилактики профессионального выгорания педагогов в условиях инклюзивного образования, направленная на создание благоприятных условий в педагогическом процессе, повышение психологической устойчивости педагогов и улучшение качества образования для всех детей. В результате исследования были определены дополнительные рекомендации по профилактике профессионального выгорания педагогов: развитие эмоционального интеллекта; техники позитивного мышления; тайм-менеджмент; нахождение баланса между работой и личной жизнью.