Entelektüel Sermayenin Finansal Performans ve Piyasa Değeri Üzerindeki Gecikmeli Etkilerinin Yol Analizi

ÖzGünümüzün hızlı değişen, sürekli yenilenen ve yoğun rekabetin hâkim olduğu ekonomik ortamında, entelektüel sermayenin ölçülmesi ve firma değerine etkisinin analiz edilmesi, akademik literatürde giderek daha fazla ilgi çeken bir araştırma alanı haline gelmiştir. Bu çalışma, Borsa İstanbul’da işlem gören imalat sektörü şirketlerinde entelektüel sermayenin firma değeri üzerindeki etkisini, finansal performans aracılığıyla incelemektedir. 2022 yılına ait Katma Değer Entelektüel Katsayısı (VAIC^TM) verileri ile 2023 yılına ait firma değeri Piyasa Değeri/Defter Değeri (PD/DD) oranı arasında bir yıl gecikmeli model kurulmuş; aracı değişken olarak 2022 yılına ait Varlık Getirisi (ROA), kontrol değişkenleri olarak 2022 yılına ait kaldıraç oranı (LEV) ve firma büyüklüğü (LnAktifler) modele dahil edilmiştir. Logaritmik dönüşüm uygulanan değişkenlerle oluşturulan 113 firma verisi, Yol Analizi tekniği kullanılarak test edilmiştir. İlk modelde anlamlı bulunmayan ROA–firma büyüklüğü (LnAktifler) yolu modelden çıkarılarak sadeleştirilmiş model kurulmuş ve mükemmel uyum değerleri elde edilmiştir (CFI=1.000, RMSEA=0.000, p=0.652). Bulgular, VAIC^TM’in firma değerine doğrudan etkisinin sınırlı olduğunu, ancak ROA aracılığıyla dolaylı ve anlamlı etkisinin bulunduğunu göstermektedir. Sonuçlar, entelektüel sermayenin piyasa değeri üzerinde finansal performans üzerinden etkili olduğu yönündeki literatürle tutarlıdır.