İKİLİ TİCARET BÜYÜMEYİ DESTEKLER Mİ? TÜRKİYE-ALMANYA TİCARETİ ÜZERİNE ARDL SINIR TESTİ BULGULARI

Bu çalışmada Türkiye’nin ihracat ve ithalat hacminde önemli yer tutan, yıllardır ihracat ve ithalatta ilk on ülke arasında yer alan Almanya, İtalya, Fransa ve İspanya’nın toplam ihracat ve ithalatının Türkiye’nin ekonomik büyümesi üzerine etkisi 1995-2023 dönemi için incelenmiştir. Bağımlı değişken kişi başına reel GSYİH, bağımsız değişkenler ise dört AB ülkesine yapılan ihracat ve ithalatın toplamı ve ticaretin GSYİH içerisindeki payı olarak belirlenmiştir. Bağımsız değişkenlerin, kişi başına reel GSYİH üzerinde etkisini incelemek için öncelikle ADF ve PP birim kök testleri yapılmış ve ardından Zivot-Andrews kırılmalı birim kök testi uygulanmıştır. Zivot-Andrews birim kök testinde ihracat ve ithalatta 2001 yılında ortaya çıkan kırılma modele kukla değişken olarak dahil edilmiş ve her üç birim kök testinde de serilerin birinci farkta I(1) düzeyinde bütünleşik olduğu görülmüştür. Daha sonra kurulan model için Johansen eş bütünleşme testi yapılmış ve uzun dönemde değişkenler arasında eş bütünleşme ilişkisinin varlığı tespit edilmiştir. Uzun dönem tahmininde FMOLS, DOLS ve CCR bulgularının birbirleri ile tutarlı sonuçlar elde ettikleri; toplam ihracatın, ticaretin GSYİH’deki payının ve 2001 krizinin kişi başına reel GSYİH üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu görülmüştür. İhracat ile ticaretin kişi başına reel GSYİH üzerinde pozitif yönlü etkisinin olduğu ancak 2001 krizinin ilişkisinin negatif yönlü olduğu tespit edilmiştir.