Cadı Avlarından İktisat Disiplinine: Kadınların Bilgi ve Akademiden Dışlanma Süreçleri

Bu çalışmanın amacı, kadınların bilgi üretim süreçlerinden tarihsel olarak dışlanması ile günümüz akademisinde gözlenen toplumsal cinsiyet temelli eşitsizlikler arasındaki ilişkiyi feminist epistemoloji çerçevesinde incelemektir. Çalışma, akademideki eşitsizlikleri yalnızca temsile ilişkin bir sorun olarak değil, bilginin üretimi ve meşrulaştırılması süreçleriyle bağlantılı yapısal bir mesele olarak ele almaktadır. Yöntem olarak ulusal ve uluslararası literatür analitik biçimde değerlendirilmiş; cadı avlarından modern üniversitenin kurumsallaşmasına ve neoliberal akademiye uzanan tarihsel çerçeve kurulmuştur. Kuramsal tartışma, Türkiye’de 2013–2025 dönemine ait akademik kadro verilerinin iktisat disiplini bağlamında unvan bazında cinsiyet dağılımları üzerinden betimleyici analizle desteklenmiştir. Bulgular, kadın akademisyenlerin alt ve orta akademik kademelerde görece daha yüksek oranlarda temsil edildiğini, üst akademik unvanlarda ise temsil oranlarının azaldığını göstermektedir. Bu dağılım, terfi süreçleri, bakım yükü, cinsiyetlendirilmiş akademik iş bölümü ve performans temelli değerlendirme sistemleri gibi yapısal mekanizmalarla birlikte değerlendirildiğinde, eşitsizliğin çok katmanlı bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak akademideki toplumsal cinsiyet eşitsizliği, bireysel tercihlerle sınırlı olmayan, tarihsel, kurumsal ve epistemolojik dinamiklerle ilişkili yapısal bir sorun olarak değerlendirilmektedir.