EVRENSEL Mİ AYRICALIKLI MI? İNSAN HAKLARININ SEÇİCİ KORUNMASI VE RUANDA KRİZİ ÜZERİNDEN KÜRESEL SESSİZLİK

Bu çalışma, 1994 Ruanda Soykırımı üzerinden insan haklarının evrensellik ilkesinin pratikte ne ölçüde geçerli olduğunu sorgulamakta ve uluslararası müdahalelerdeki seçiciliği eleştirel bir bakışla incelemektedir. Çalışmanın amacı, insan hakları söyleminin evrensel bir normdan çok, jeopolitik çıkarlar ve uluslararası güç dengeleri doğrultusunda biçimlendiğini ortaya koymaktır. Bu kapsamda, soykırımın tarihsel ve siyasal arka planı detaylı biçimde ele alınmış, uluslararası toplumun tepkisizliği, özellikle Fransa, Belçika, ABD ve Birleşmiş Milletler’in tutumları çerçevesinde değerlendirilmiştir. Çalışma boyunca, insan haklarının coğrafi ayrımcılığa dayalı olarak farklı coğrafyalarda farklı derecelerde korunduğu; müdahale pratiklerinin zamanlamasının ve biçiminin büyük ölçüde siyasal hesaplarla belirlendiği gösterilmiştir. Ruanda’da yaşanan katliamın "kabile savaşı" şeklinde çerçevelenerek küçümsenmesi, küresel sessizliğin meşrulaştırılmasında medyanın da nasıl işlev gördüğünü ortaya koymuştur.Öne çıkan yönü, insan hakları ihlallerinin yalnızca kriz anlarında değil, kriz sonrasındaki siyasal inşa süreçlerinde de araçsallaştırıldığını vurgulamasıdır. RPF’nin hem mağdur hem de kurtarıcı olarak konumlandırılması, kendi ihlallerinin göz ardı edilmesine yol açmıştır. Bu yönüyle çalışma, insan hakları söyleminin yalnızca metinsel bir ideal değil, aynı zamanda siyasal çıkarlarla iç içe geçmiş bir pratik olduğunu; evrensellik iddiasının sahadaki uygulamalarda ciddi biçimde aşındığını göstermektedir. Ruanda örneği, küresel insan hakları düzeninin yapısal sınırlarını görünür kılmakta ve daha adil, eşitlikçi bir yaklaşımın gerekliliğine dikkat çekmektedir.