“If there is no love here…”: The witness of St. Maximilian Kolbe and the problem of theodicy in the prose of Shūsaku Endō

Jednym z najstarszych i najpoważniejszych zarzutów filozofów przeciwko istnieniu miłującego Boga jest problem zła, czyli teodycea. Ich zdaniem, jeśli Absolut istnieje, musi być obojętny na ludzki los albo kompletnie bezsilny. W dwudziestym wieku rozmaite reżimy autorytarne, m.in. hitlerowskie Niemcy, dokonały masowych mordów, co u wielu spowodowało utratę wiary. Problem zła jest obecny w licznych dziełach japońskiego pisarza katolickiego Shūsaku Endō, w którego wizji Boga widać wpływ kultury buddyjskiej, nacechowanej miłością. W dwóch utworach prozaika, powieści „Sachiko” oraz opowiadaniu „Japanese in Warsaw” („Japończycy w Warszawie”), pojawia się postać Maksymiliana Kolbego, franciszkańskiego męczennika, który dobrowolnie poszedł do celi w bunkrze głodowym w Auschwitz, by nieznajomy współwięzień mógł przeżyć. Analiza polskiego świętego w prozie Shūsaku Endō w kontekście wizji chrześcijaństwa prozaika i w zestawieniu z pracami tak różnorodnych autorów, jak Clive Staples Lewis, Viktor Frankl czy kard. Robert Sarah, sugeruje odpowiedź na dylemat, gdzie był Bóg w obozie zagłady. Można zatem stwierdzić, że bohaterskie czyny miłości, jak np. męczeństwo św. Maksymiliana, nie miałyby miejsca bez terroru Auschwitz.