ҰБТ-ДАҒЫ ҚАЗАҚ ТІЛІН ӚЛШЕУ МОДЕЛІНІҢ ВАЛИДТІЛІГІ: КОГНИТИВТІ ДЕҢГЕЙЛЕР МЕН СТАНДАРТТАРДЫ ВЕРИФИКАЦИЯЛАУ

Бұл зерттеу Ұлттық бірыңғай тестілеудің (ҰБТ) «Қазақ тілі» бейіндік пәні бойынша қолданылатын өлшеу моделінің валидтілігін талдауға бағытталған.Зерттеудің өзектілігі елімізде жоғары оқу орындарына түсу емтиханының білім сапасын басқарудағы стратегиялық рөлімен айқындалады.Зерттеу мақсаты тест мазмұнының оқу бағдарламасына сәйкестігін, когнитивтік деңгейлердің теңгерімін және психометриялық сапасын бағалауболып табылады. Мазмұндық салыстыруменБлум таксономиясы бойынша когнитивтік верификация, сондай-ақ Раш моделіне негізделген психометриялық талдау (N=257)әдіснамалық негіз ретінде қолданылды. Нәтижелер тесттің мазмұндық тұрғыдан оқу бағдарламасына жалпы сәйкес келетінін және ішкі сенімділік көрсеткішінің жоғары екенін көрсетті (Reliability = 0,81; Item Separation = 7,58). Тапсырмалардың 70%-ы төменгі ретті ойлау дағдыларына (білу, түсіну) тиесілі болса, жоғары деңгейдегі талдау, бағалау және жинақтаудағдылары 10%-дан аз үлесті құрайды. Тапсырмалар қиындығы -2,89-дан +1,77 логитке дейінгікең ауқымды қамтиды, алайда айнымалылар картасы жоғары қабілетті талапкерлер (+1,5 логиттен жоғары) үшін тапсырмалар тапшылығын айқын көрсетті. Қорытындылай келетесттің конструкттық валидтілігін арттыру үшін жоғары когнитивтік деңгейдегі тапсырмалар үлесін ұлғайту, QTIстандарты негізінде интерактивті форматтарды енгізу және компьютерлік бейімделген тестілеу технологиясына кезең-кезеңімен көшу ұсынылады.