Güneydoğu Anadolu Bölgesi Mercimek Alanlarında Baskın Yaprakbiti Türlerinin Popülasyon Değişimi ve Bitki Fenolojisine Bağlı Biyoekolojik Özellikleri

Mercimek (Lens culinaris Medik.) (Fabaceae), yüksek protein içeriği, azot fiksasyonu yeteneği ve ekim nöbetine uygunluğu nedeniyle Güneydoğu Anadolu Bölgesi tarımı açısından önemli bir yemeklik tane baklagil bitkisidir. Bu çalışma, bölgede mercimek yetiştirilen alanlarda yaygın ve yoğun olarak bulunan yaprakbiti türlerinin popülasyon değişimini ve bitki fenolojisine bağlı biyoekolojik özelliklerini birlikte değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Arazi çalışmaları 2021 ve 2022 üretim sezonlarında Diyarbakır ve Mardin illerinde, pestisit uygulanan ve uygulanmayan mercimek tarlalarında gerçekleştirilmiştir. Yaprakbiti popülasyon takibi kapsamında haftalık yapılan sayımlarda, her parselde tesadüfi olarak seçilen bitkiler üzerindeki yaprakbiti bireyleri sayılmış, ayrıca kanatlı formların izlenmesi amacıyla sarı su tuzakları kullanılmıştır. Biyoekolojik gözlemler sırasında yaprakbiti yoğunluğunun mercimek bitkisinin fenolojik dönemlerine ve bitki organlarına göre dağılımı kayıt altına alınmıştır. Elde edilen bulgular, baskın yaprakbiti türlerinin popülasyon yoğunluğunun her iki yılda da özellikle çiçeklenme döneminde belirgin şekilde arttığını ve bireylerin ağırlıklı olarak sürgün ve gövde kısımlarında yoğunlaştığını ortaya koymuştur. Popülasyonun en yüksek seviyeye ulaştığı dönemlerin bitkinin fenolojik olarak hassas olduğu evrelerle çakışması, yaprakbiti gelişiminin bitki fenolojisi ile yakından ilişkili olduğunu göstermiştir.